O Folión, o corpo e a vida activa: cando o Entroido tamén é PVAD

20 febreiro

O xoves o CEIP O Castiñeiro de Laza encheu as rúas de son, retranca e movemento. O Compamadres pola mañá, a busca do Burreco no curral, e pola tarde o Folión dos Nenos e Nenas percorrendo Laza cos seus personaxes de sempre —A Morena, A Formiga, A Chocolatada co seu Conxuro, A Cacharrada, A Fariñada e o Testamento do Burreco— foron moito máis ca unha xornada festiva. Foron, sen dicilo abertamente, unha lección de vida activa.

Cando a tradición move o corpo

O Entroido rural de Laza esíxelle ao alumnado camiñar, correr, saltar, cargar cos disfraces e acompañar o Folión durante toda unha tarde polas rúas do pobo. Non hai pantalla, non hai cadeira: hai movemento continuado, ao aire libre, en grupo e con propósito. É exactamente o tipo de actividade física espontánea e cotiá que o programa PVAD (Proxectos de Vida Activa e Deportiva), impulsado pola Consellería de Presidencia, Xustiza e Deportes a través da Fundación Deporte Galego, busca promover nos centros educativos.

O obxectivo do PVAD é claro: loitar contra a inactividade física e o sedentarismo, creando hábitos que perduren dende a infancia ata a vellez, incrementando a carga real de actividade física do alumnado tanto dentro como fóra do horario lectivo. E que mellor exemplo diso ca unha tarde enteira de Folión, na que os nenos e nenas se moven, participan, interactúan cos veciños e fan comunidade sen decatarse de que, ademais, están a coidar a súa saúde?

Entroido como proxecto de vida activa

Se pensamos no Entroido de Laza dende a óptica do PVAD, atopamos moitos dos seus criterios cumpridos case de forma natural:

• Rede cooperativa: alumnado, profesorado, familias, as Casas Niño Pisadiñas e Abelliñas de Retorta, Quintas e Protección Civil traballaron xuntos, tecendo esa "rede de traballo cooperativa na comunidade educativa" que tanto valora o programa.

• Actividade física real e sostida: o Folión implica horas de desprazamento activo polas rúas, moi lonxe do sedentarismo que o PVAD quere combater.

• Transmisión de hábitos ao longo da vida: así como o PVAD busca hábitos que "perduren fóra do centro escolar", o Entroido rural transmítese de xeración en xeración, convertendo o movemento en identidade e non só en exercicio.

• Impacto e difusión: publicacións coma esta, cos seus vídeos e fotos nas redes sociais do colexio, son precisamente esas "evidencias gráficas e documentais" que o Plan Proxecta pide para constatar o desenvolvemento de calquera proxecto.

Vida activa con raíces

O máis interesante do caso de Laza é que non hai que inventar nada novo: a propia tradición xa é, en si mesma, unha ferramenta de promoción da saúde. Un PVAD non ten por que reducirse á milla diaria ou ao camiño en bici á escola (aínda que estas modalidades tamén están dispoñibles dentro do programa); pode nacer tamén do patrimonio cultural do rural, integrando o Burreco, a Cacharrada ou a Fariñada como parte dun proxecto de centro que fomente o movemento, a cohesión social e o benestar físico do alumnado.

Dende O Castiñeiro de Laza demóstrase que se pode "seguir facendo Entroido" e, ao mesmo tempo, "seguir facendo vida activa": dúas formas de dicir que o rural, cando se move, tamén ensina a coidarse.